TÌM HIỂU CỦ TAM THẤT BẮC

Bài viết này cửa hàng xin được chia sẻ cùng quý khách tất cả thông tin đầy đủ nhất, chính xác nhất về củ tam thất bắc. Những tên gọi, phân biệt đánh giá, công dụng, thành phần, đặc điểm cũng như sự sinh trưởng, phân bố và những tin đồn xung quanh loại dược phẩm trân quý này. Tam thất luôn được biết đến là vị thuốc quý, chữa nhiều chứng bệnh. Y học hiện đại cũng có nhiều nghiên cứu phân tích khoa học thành phần và tác dụng.

TÌM HIỂU CỦ TAM THẤT – TÊN GỌI

Cái tên tam thất xuất phát từ chính những đặc tính sinh trưởng cũng như sinh học của loại cây này. Người xưa khi trồng tam thất đã nhận ra đặc điểm riêng biệt: cây phát triển năm đầu tiên có 3 lá chét, những năm sau có 7 lá chét. Ngoài ra tam thất trồng 3 năm mới ra hoa, 7 năm mới thu hoạch củ cũng là một nguồn cơn cho tên gọi đặc biệt này.


 
 
ẢNH: Vườn tam thất tại Lào Cai
 
Tên khoa học: Panax Noto Ginseng. Thuộc họ nhân sâm
Các tên không phải để “cúng cơm” khác như: Điền tam thất, Xuyên tam thất, Sâm tam thất, Sâm Vũ Diệp, Sâm hoàng liên v.v.. nickname thời trước: Kim bất hoán tức là vàng cũng không đổi.

NGUỒN GỐC, VÙNG PHÂN BỐ

Nguồn gốc lâu đời nhất, được tìm thấy đầu tiên của loại thực vật này được ghi chép tại Trung Quốc. Trung quốc cũng là nơi có những vườn trồng tam thất lớn nhất thế giới đặc biệt là tỉnh Vân Nam có biên giới tiếp giáp với Lào Cai, Hà Giang, Lai Châu. Trải qua hàng ngàn năm kinh nghiệm, đây chính là đất nước có công nghệ, kỹ thuật trồng, sử dụng sản vật này tiến bộ nhất. So sánh thực tế chất lượng của Việt nam không thể bì kịp.
 
Loại cây này sống ở nơi núi cao, khí hậu mát mẻ, rừng có nhiều bóng râm. Tại Trung quốc những nơi nổi tiếng như Văn Sơn, Mông Tự ( Vân Nam ), hay các tính Tứ Xuyên, Hồ Bắc, Giang Tây v.v… đều có. Tại Việt Nam tam thất hiện nay được trồng ở Lào Cai, Hà Giang, Cao Bằng trong đó nhiều nhất là Lào Cai và Hà Giang.
 
Cửa hàng tam thất bắc Lào Cai chúng tôi là đơn vị phân phối chính của 06 vườn thuộc huyện Si Ma Cai tỉnh Lào Cai. Để mua được sản phẩm chuẩn nguồn gốc, xịn và uy tín xin liên hệ 0919 666 568 hoặc 096666 8151.

ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT

 
Ảnh: Các bộ phận trên cây tam thất
 
Thân cỏ, lá mọc vòng, cuống dài bằng hoặc hơn chiều dài của lá. Mỗi cuống có từ 3-7 lá chét hình mác, có răng cưa. Cây tam thất có màu xanh hơi đậm, mặt lá có lông nhưng hơi bóng. Ưa sống nơi ẩm thấp, râm mát. Để trồng được ở Lào Cai các vườn đều phải phủ lưới đen tránh nắng.
 
Nụ tam thất nhỏ, có hình nắm xôi mọc ở đầu cành.
 
Quả mọng, màu xanh, khi chín màu đỏ, trong có 2 hạt hình bầu dục.
 
Củ tam thất là phần rễ phình to, có màu vàng – đen – xám. Thực tế củ tam thất có 5 loại 5 màu khác nhau, tùy theo vùng đất trồng và khí hậu thổ nhưỡng. Cơ bản không khác nhau về công dụng và giá cả nên sự phân biệt này không được chú ý lắm.

CÁC LOẠI CỦ TAM THẤT

Hiện nay trên thị trường phổ biến 3 loại là củ tam thất khô (trồng), củ tam thất tươi (trồng), và củ tam thất rừng. Để phân biệt vui lòng xem ảnh.
 
 
Ảnh: so sánh các loại củ tam thất
 

BỘ PHẬN DÙNG LÀM THUỐC

Gồm rễ (củ), nụ và hoa, thân lá, quả non phơi khô.

CÁCH ĐÁNH GIÁ VÀ TIÊU CHUẨN CHẤT LƯỢNG

Giá trị củ tam thất dựa vào tuổi thọ, cân nặng. Đối với tam thất hoang còn dựa vào tư thế, thẩm mỹ để trả giá.
 
Về tiêu chuẩn chất lượng, theo Dược điển Việt Nam tập III/2002. Chỉ quy định: Thủy phần không quá 13%. Phần mô tả ghi: Rễ củ dài 1,5-4cm, đường kính 1,2-2cm.
Theo tiêu chuẩn tam thất sạch chất lượng cao Văn Sơn – Vân Nam (DB 53055.1-1999):
– Rễ chính dài 1-6cm, đường kính 1-4cm (đầu).
– Rễ nhánh gồm có: Nhánh con (cân điều) dài 1-6cm. Ðường kính đầu trên 0,8cm, đường kính đầu dưới 0,3cm. Nhánh phụ (mao căn) đường kính đoạn giữa dưới 0,4cm.
– Phân làm 3 loại: Loại 1: Xuân tam thất loại ưu; Loại 2: Xuân tam thất; Loại 3: Ðông tam thất.
– Có 12 quy cách: 20 đầu, 30 đầu, 40 đầu, 60 đầu, 80 đầu, 120 đầu, 160 đầu, 200 đầu (Là số củ/ 500g), vô số đầu, nhánh phụ, nhánh con, mao căn.
Chất lượng tam thất được quyết định bằng hàm lượng tổng saponin và hàm lượng saponin nhân sâm đơn thể (Rb1 và Rg1) – xem bảng 1.
Mặt khác còn qui định cụ thể: Dư lượng thuốc trừ sâu DDT và 666 (mg/kg). Kim loại nặng: Cu, Pb, Cd, Hg, As (mg/kg). Thủy phần 12-13%. Tổng tro: 5-6%

THÀNH PHẦN HÓA HỌC

– Các saponin là chất tác dụng chính của tam thất. Hàm lượng saponin quyết định phẩm cấp của tam thất. Loại thấp nhất là 2,5% và cao nhất là 9,5% trong rễ củ, 12% trong nụ hoa. Trong đó có saponin nhân sâm (Gensenosid) và saponin tam thất (Notoginsenosid).
– Dencichin 0,9% là chất có tác dụng cầm máu.
– Các acid hữu cơ: Octanoic, Nonanoic, Palmitic, Acetic v.v…
– Các Flavonoid.
– Các acid amin: Aspartic, Glutamic, Lysin, Acetic…
– Tinh dầu: tạo mùi thơm đặc trưng của tam thất.
 
* Bài viết có sử dụng sự sưu tầm từ sách đông y và cả những trang web, facebook của những thầy thuốc tâm huyết với nghề, những lương y đức độ. Cửa hàng xin phép được trích dẫn sự ghi chép của các thầy nhằm mục đích phục vụ sức khỏe cộng đồng.
 

Một số lưu ý để trước khi dùng tam thất hiệu quả :

  • Đối với tam thất tươi, bước sơ chế trước khi sử dụng là không thể bỏ qua. Củ hoặc rễ vừa thu hoạch lên thường dính nhiều đất, cát do tam thất sống ở nơi đất xốp, rất bám dính, rửa qua một hai lần khó mà hết chất bẩn. Cửa hàng khuyên quý khách sử dụng loại bàn chải nhỏ, bàn chải đánh răng để kỳ cọ sạch sẽ đảm bảo vệ sinh thực phẩm
  • Dùng đến đâu, sơ chế đến đó. Đặc biệt là tam thất tươi có thể ôi thiu, hỏng mốc.
  • Tùy vào mục đích chữa trị, điều hòa sức khỏe mà chọn dùng trước hoặc sau bữa ăn. Ví dụ để tăng cân, ăn tam thất mật ong sau bữa sáng. Còn để trị bệnh dạ dày, chảy máu đại tràng thì dùng khi đói.
  • Thái lát đối với củ tươi, tán bột đối với củ khô, nấu ăn thì dùng củ khô rửa sạch sẽ.
  • Khi mua tam thất tươi, điều cốt lõi là phải chọn được cửa hàng cung cấp uy tín, chính xác. Tam thất tươi của trung quốc khả năng có chất bảo quản cao do phải vận chuyển đường dài về VN. Tam thất VN cũng không nằm ngoài khả năng này, tuy nhiên chất bảo quản ở mức cho phép sẽ không ảnh hưởng đến sức khỏe. Đồng thời, một số cửa hàng sẽ lựa chọn để tam thất của bạn và tủ đá nếu họ phải bán lâu dài. Điều này có thể cho là được nếu không bị rã đông rồi lại đông lạnh nhiều lần.
  • Ngoài ra còn rất nhiều lưu ý khác, trước khi dùng xin hãy nhận sự tư vấn của cửa hàng qua hotline: 0919 666 568

Cách bảo quản tam thất :

A. Tam thất tươi

Bảo quản giống như các loại củ thông thường (củ cải, củ carot). Cửa hàng khuyến cáo quý khách nên dùng ngay khi mua về, không để lâu trong môi trường nhiệt độ thường dễ mốc, hỏng. Ngoại trừ ngâm rượu không cần bảo quản đặc biệt, còn ngâm mật ong nên để nơi tránh ánh sáng, nhiệt độ mát. Dùng không hết nên để tủ đá.

B. Tam thất khô

Củ tam thất khi đã khô cứng như đá, chỉ cần đóng túi kín, hoặc để trong lọ kín, bảo quản nơi nhiệt độ thường là được. Đặc biệt lưu ý củ khô có thể bị mốc vào mùa mưa, mùa ẩm thấp. Do đó vào những tháng mùa xuân nhất thiết phải giữ nơi khô thoáng, kín khí. Nếu đã bị mốc cần gọi tới chúng tôi để được hướng dẫn xử lý.